Scealta ar na sraide

Tá breis agus coicise fagta go dtí an oll-toghcán agus táimid leath slí trid an cogadh i Loch Gorman. Bhí sé ag cur fearthaine aréir agus do chur ar ceal ag dul timpeall na doraise. Beidh ceathar deág animneacha ar an papeir ar le rogha ár teachtaí Dala . Níl ach bean amhain ar an liosta I Loch Gorman.

Ach is soleir anois go bhfuil troid deacair again chun an dara siochain a bhuacaint ar son Lucht Oibre. Las muigh cursaí airgeadeas níl morán ceisteanna aituil ar phlé san comortas. Mar a duirt Bill Clinton uair amhain “Is é faoi cursaí eacnamaiochta, amadan”, agus tá an ceart aige. Nuair a bíonn triobloid i cursaí gnó, seans mhaith rudaí eile ag cur trí ar an cúinn.

Cúpla blianta ó shin duairt Fine Gael go raibh sé in am rogha a thabairt go dtí daltaí ag an darú leaibheal gaelige a dheanamh ar scoil don Ardteist. Níl fhios agam cén fath é gaelige a roghidear an phartaí. Cathann gach dalta trí abhar a dheanamh ar scoil go dtí an Ard teist; Gaelige, Mata agus Bearlá. Tá fhios agam faoi daltai ón anall atá ag staidear an teanga i Loch Gorman agus ní cloisim aon gearain ó na thuismethoiri faoin gaelige. Anois san toghcán, deireann FG má bíonn an partaí san rialtas go gearfaidh said an gaelige i dó; abhar nua faoi culture agus abhar eile an teanga. Saghas Diddley eye in aghaigh an modh coiniollach!
Ach is é mo bharuil go bhfuil é sin botún mór. Ní ceapaim go deanfaidh é fheabhas cur ar bith don teanga. Tá fadhb is fior é a rá faoin teanga. Bíonn nios mó daoine in a conadh san gaeltacht ach níl moran ag usaid an galeige dar liomsa. Triocha blain ó shin d’fhan mé oiche in teach I Tirellan Heights I Gallaimh agus ba mhór an iontas orm a bhaint amach go raibh an teach san gaeltacht! Teastaionn uainn teoraim nua a chur ar na fíor gaeltactha. Ach fresin tá suim mór san teanga i aiteanna mar Loch Gorman agus tá an sui mag fás. Is iad na aiteanna a tuigim go mbeidh an teanga i mbaol má deanann an rialtas é easca an teanga a dhuiltaigh.

Is amhlaigh in a bhfuilimse in aghaigh Fine Gael maidir leis an pléan sin. Ni creidim go mbeidh an teanga in ann fas faoinn pléan agusní dopigh liom go mbeidh níos mó daoine ag caint trí Gaelige tar éis an athrú. Dar liomsa ta deacrachtaí agama ag leanuint le mó vota go dtí Fine Gaeltar eis an Lucht Oibre ar an lá mór ag deireadh an míosa. Tá 8 iarrathoir ag an partaí idir an Gallaimh thoir agus Muigh Eó. I measc na gaeltachtaí ceapaim go ndeanfaidh an pléan nua damaiste don phartaí san toghchán mar ciallóidh mná na tithe airegead sna coalistí na Gaelige.
Is soilear domsa go mbeidh Fine Gael i gcumhact I ceann cúpla miosa. Mura mbíonn an Lucht Oibre isteach leo, an bhfuil aon suim ar an Phairtí Sommerville & Ross no na neamhspleachai rud ag deanamh faoinn polasí FG sin? Sin ceist a fhagaim leatsa le freagra!

An Gaelige amach ón sa

Cuplá seacthain ó shin fuiar mé litir ón Rionn faoi polasí nua faoi teanga na Gaelige. I mo aigne bhí pictuair faoi na oifiguilí ag coip go tapagaidh an polasaí chun cur é san phoist go dtí gach comhairloirí san tir agus bhí mé ag smaoineamh cé a bheidh ag leamh é sin? An fiú é an polasaí ag cur go dtí na comhairloirí naisunta ag iarraidh cur isteach agus má cuireann aon duinne amhain saghas “submission” ar ais, cad a tharloidh?

Bhí cupla focal ar iarraidh ón “draft” polasaí a bhfuair mé agus do bhí “airgead" agus "buisteal” na focal a tá í mo intinn. Is é ceist an tabhachtach na cá bhfuil an t-airgead chun cur an polasí nua le cheile? Gan airgead le cur ag an teanga an bhfuil tochaigh amach ón seo? Glacaim go bhfuil sé ceart deighleal leis an comhairle trí gaelige ach cad mar gheall faoin na comhlacthaí probheadhacht? An bhfuil gach aon duinne in ann a gnó phearsanta ag dheanamh trí gaelige i Loch Gorman, sna siopaí, sna oifigí, san sraideanna? Ní creidim. Do rinne Manchan Magan clár uair amhain “No Bearla” agus do bhí an clar sin an suimuil faoinn seasamh atá ag an teanga amuigh faoinn Gaeltacht.

Is fior e ag rá ach níl gaelige le cloisteal i Loch Gorman de gnath. Glacaim go bhfuil daoine mar Shane Dunphy ag an radio aituil ag deanamh sár-iarracht stait an teanga a fheabhasú. Tá Richie ó hEadhra ann freisin agus go mór mór Des Bishop ( bhfeidir go bhfuil yank is e é agus nach bhfuil sé sin suimuil?) atá ag teacht duinn i gceann cuplá míosa ach an bhfuil an teanga ar saghas “life support” agus nach bhfuil sé in ann níos mó na cur an polasí san phoist go dtí na comhairloirí?

I rith an t-Eirigh do bhí rún ar chlar Bhurig Loch Gorman faoinn litir ón Roinn ag stuireadh dón gaelscoileanna bearla ag muineadh leath uair an chloig gach lá. Thug mé taca laidir go dtí an ruin sin ach do bhí an diospoireacht go leír trí bearla. Níor usaid aon daoine (agus mise) gaelige nuair abhíomar ag plé an fadhb. Ar mo shon fein, nuair a bhí mé ag caint mar Leas Maor rinne iarracht an gaelige ag usaid. Nuair a thainaig Brain Cowen isteach do labhairt sé freisin trí gaelige. Tá fhois agam go bhfuil a phaistí ag dul go dtí an gaelscoil aituil agus “fair play” go dtí an Taoiseach agus a bhean cheile. Ach is e an cheist a tá le phlé againn ná, gan airgead, cad a tá le tharla go dtí an teanga, an bfhú é ag sabhail? Chriedim go bhfuil cás laidir ach cad é do thuairm?